Oppervlaktewater

In het Landelijk Hydrologisch Model wordt een landelijke oppervlaktewaterschematisatie gebruikt. De basis voor de huidige oppervlaktewaterschematisatie is gepresenteerd in het Distributiemodel / DM (het landelijk waterverdelingsnetwerk) en MOZART (het regionale oppervlaktewatersysteem). Aanvullend wordt gebruik gemaakt van modellering in het Landelijk Sobek Model (LSM),. Het oppervlaktewater inDM en MOZART wordt berekend met tijdstappen van decaden (er is een mogelijkheid tot berekening op dagbasis), de berekeningen in LSM worden uitgevoerd met kleinere tijdstappen (10 minuten), de uitvoer is standaard beschikbaar op dagbasis.

Voor de interactie tussen het grondwater -oppervlaktewater is in LHM gekozen voor een benadering met freatische lekweerstanden. De basis voor deze benadering is uitgebreid beschreven in de achtergrondsrapportage over lekweerstanden bij LHM 1.  In de daarop volgende versies zijn de weerstanden regelmatig gewijzigd (zie de veranderingsrapportages voor LHM 2.0, 2.1 en 2.2). Sinds LHM 3.0 zijn de waterlopen geklassificeerd in 3 systemen (primair, secundair en tertiair) en zijn de lekweerstanden voor 3 systemen afgeleid (zie veranderingsrapportage LHM 3.0) en in beperkte mate geoptimaliseerd.

De peilen voor het regionale oppervlaktewatersysteem zijn afkomstig van regionale waterbeheerders. De laatste grote update van peilbestanden is doorgevoerd in 2012 (LHM 3.0), waarbij veel gebruik is gemaakt van peilgegevens die zijn toegepast in regionale modellen. Met name voor Noord-, Oost en Zuid Nederland zijn nieuwe peilgegevens gebruikt uit de grondwatermodeldatabank (GMDB). Zie de veranderingsrapportage LHM 3.0. In LHM 3.3 zijn voor het Pleistocene deel van Nederland de peilen van het secundaire en tertiaire systeem geactualiseerd op basis van van AHN afgeleide data (zie veranderingsrapportage LHM 3.3.0), in 2017 (LHM 3.4) zijn voor het peilbeheerste gebied de streefpeilen geactualiseerd.

In MOZART wordt momenteel gebruik gemaakt van een schematisatie in ruim 8500 stroomgebiedjes (LSW's) en 252 districten. De basis is beschreven in de rapportage van het regionaal oppervlaktewater uit 2008. Sindsdien is in LHM de indeling in LSW's en de bijbehorende schematisatie voor diverse regio's aangepast, mede op basis van een toetsing door STOWA bij regionale waterbeheerders en voorbereidingen voor het Deltamodel (zie de veranderingsrapportage LHM 2.2 en LHM 3.0). In LHM 2.1 en LHM 3.0 is de ruimtelijke indeling voor peilbeheerst gebied aangepast. Met name voor LHM 3.0 zijn bovendien diverse kenmerken van de stroomgebieden aangepast, bijvoorbeeld de prioriteiten die worden gehanteerd voor de verdringingsreeks en de watervraag voor doorspoeling, zie de veranderingsrapportage LHM 3.0. In LHM 3.02 is de routing tussen LSW's hersteld, mede hiervoor is de LSW indeling op onderdelen aangepast (zie veranderingsrapportage LHM 3.02).

De basis voor het waterverdelingsnetwerk is beschreven in de rapportage landelijk oppervlaktewater (2008). Voor het Distributiemodel zijn in 2009 de schematisaties in NHI vastgelegd per region. Sindsdien is bijna elke modelversies (LHM 2.0, 2.1, 2.2, 3.0, 3.01 en 3.02) de schematisatie verbeterd, bijvoorbeeld verdeelsleutels, gewenste onttrekkingen en ruimtelijke indeling in districten. Voor een volledig overzicht is het vooralsnog nodig de diverse veranderingsrapportages bij de releases er op na te slaan. Naar verwachting zal binnen afzienbare tijd een update van de beschrijvingen plaats vinden.

In 2012 is een Landelijk Sobek Model ontwikkeld, in het kader van het Deltamodel / NHI. Het Sobek model is opgebouwd uit regionale modellen van Rijkswaterstaat en waterschappen en wordt gevoed door laterale debieten uit NHI.

In 2022 is een proces gestart om de software en de schematisatie van het Nederlandse oppervlaktewatersysteem te actualiseren. Verdere uitwerking wordt verwacht in 2023.

Download