Schematisatie en concepten

De MOZART modelcode wordt toegepast voor simulaties van het regionale oppervlaktewatersysteem in een nationale context.

MOZART berekent de watervraag van verschillende toepassingen: peilbeheer, beregening voor de landbouw, onttrekkingen industrie of drinkwater en het doorspoelen van het watersysteem. MOZART kan theoretisch ook gebruikt worden om de waterbeschikbaarheidstermen bij te houden te berekenen (neerslag, verdamping etc.). In praktijk kan deze waterbeschikbaarheidsberekening grotendeels vervangen door de combinatie MODFLOW-MetaSWAP. De waterbeschikbaarheidsterm die een MOZART model wel berekent is de in- en uitstroom van het ene naar het andere gebied.

Uiteindelijk is de waterbeschikbaarheid in sommige gevallen kleiner dan de watervraag van de verschillende toepassingen en moet gebruik worden gemaakt van verdringingsreeksen. In deze verdringingsreeksen worden de prioriteiten van verschillende toepassingen van water gedefinieerd. Heeft bijvoorbeeld volgens de verdringingsreeks peilbeheer prioriteit boven beregening van landbouwgewassen, dan krijgt peilbeheer eerst het benodigde water en wordt de landbouw mogelijk gekort. Naast de waterbalans kan MOZART ook een chloridebalans bijhouden. De toevoer van chloride via het drainagesysteem loopt over de ondiepe drainage term in MOZART. De toevoer van chloride vanuit het ondiepe grondwater (via bijvoorbeeld wellen) loop over de “diepe drainage term”.

Een DM-model bestaat uit een netwerk van knopen die met elkaar zijn verbonden via takken. Water kan van de ene naar de andere knoop stromen via deze takken. Ook staan de knopen in verbinding met regio’s in MOZART (districten) die bij overschotten water kunnen geven aan het netwerk en bij tekorten water kunnen vragen aan het netwerk. DM verdeelt water over het netwerk van takken, knopen en districten aan de hand van verdeelsleutels. Deze verdeelsleutels bepalen op welke takken en volgens welke regels een knoop of district een wateroverschot loost of watertekorten aanvoert. Naast verdeling op waterkwantiteit is ook sturing op waterkwaliteit (chloride concentraties) mogelijk.

Exemplarische schematisatie van het DM model waarbij knopen en districten via takken met elkaar in verbinding staan. Bron: Het rapport Distributiemodel, Deel A van HKV (2009). Voor overige rapporten klik hier.

Binnen een DM model wordt aangenomen dat water in één tijdstap het hele netwerk moet kunnen doorlopen. Voor toepassing van DM in grotere regio’s wordt daarom vaak gerekend met langere tijdstappen, in de praktijk alleen een decade, omdat voor te korte tijdstappen deze aanname niet geldt.